Post Image

Saatlerde Kullanılan Ekstra Özellikler – Saat Komplikasyonları



Saatlerin Ekstra Özellikleri

Saatlerinin en temel fonksiyonu sadece zamanı söylemektir. Bu saatler, tüm saat tiplerinin içinde en resmi saat modeli olarak kabul edilir.

Saatlerin zamana ek olarak bir çok özellikleri, ekstra işlevleri de vardır. Saatlerin bu ekstra işlevine, saat dünyasında terim olarak ”komplikasyon” adı verilir. Aşağıda en popüler saat komplikasyonlarından bazılarını ve bu ek işlevlerin ne anlama geldiğini anlatacağız.


AM – PM Göstergesi

Bu göstergeye gündüz / gece göstergesi de denilebilir. Bu, güneşin ve ayın görüntüsünü referans alarak günün hangi zaman diliminde olduğumuzu bilmemizi sağlar. Bu fonksiyon sayesinde, saatin farklı bir zaman dilimini görebilir, günün hangi evresinde olduğunuzu rahatlıkla öğrenebilirsiniz.


Annual Calender / Yıllık Takvim

Yıllık takvim komplikasyonu tarihi gösterir ve 31 günden az olan aylar için otomatik olarak düzeltir. Perpetual Takvim’in aksine bu takvim artık yılları hesaba katmadığı için Şubat aylarında ayarlanması gerekebilir.

Blancpain - Villeret Annual Calendar
Blancpain – Villeret Annual Calendar


Calendar / Takvim

Bir takvim komplikasyonu tarihi çeşitli şekillerde görüntüler. Basit bir tarih ekranı ayın gününü temsil eden bir numarayı saat kadranındaki bir açıklıkta gösterecektir. Diğer takvim komplikasyonları haftanın ayını, yılını ve gününü gösterir. Takvim komplikasyonlarının çoğunun, 31 günü olmayan ayların sonunda manuel olarak düzeltilmesi gerekir. Yıllık takvimler kendilerini otomatik olarak düzeltir. Sürekli takvimler, artık yıllar boyunca kendilerini otomatik olarak düzelterek bunu bir adım daha ileri götürür.

Takvim komplikasyonu, bir saat çıkışını tahrik eden çarpma dişli treninin tam tersi olan bir azaltma dişli takımı kullanılarak çalışır. Küçültme dişli treni tarih treni olarak bilinir ve hareketin arama tarafında bulunur.

Annual Calendar Saatler
Annual Calendar Saatler

Saat tekerleği tarih treni sürüyor. Saat tekerleği, saat ve dakika ellerinin dönüşünü kontrol eden hareket çalışmalarının bir parçasıdır. Saatlerin çoğu, 24 saat yerine kadranda 12 saat olduğunu gösterdiğinden, 12 saatte bir döner. Saat tekerleği daha sonra tarih diskini kullanan tekerleği 1: 2 oranında çalıştırır. Tarih diski tahrik tekerleği, eş eksenli olarak monte edilen ve tarih diskini çalıştıran bir parmağa (temel olarak bir diş dişlisine) sahiptir. Tarih diski kadran tarafından gizlenmiş 31 iç dişe sahiptir. Bu, günde bir kez ileri sürülen bir tarih diskiyle sonuçlanır ve tarih kadrandaki küçük bir açıklıktan gösterilir.

Bazı saatlerde bir gün endikasyonunun ek komplikasyonu var. Gün göstergesi, tarih göstergesiyle aynı şekilde yapılandırılmıştır, ancak günlük disk 31 yerine 7 dişe sahiptir.

Ay göstergesi, her 24 saatte bir kez dönen, tarih sürüş diski tarafından sürülür. Çoğu ay 31 gün olduğundan, 31 dişli bir orta ay disk sürüş tekerleğine ihtiyaç duyulur. Bu orta ay diskli sürüş tekerleği ayrıca ay diskini hareket ettiren koaksiyel olarak monte edilmiş bir parmağa da sahiptir. Ay diskinde yılın her ayı için bir tane olmak üzere 12 diş bulunur. Tarih, gün ve ay disklerinin kullanılmadıklarında hareket etmelerini önlemek önemlidir. Bunu yapmak için, bir atlama yayı onları yerinde tutar. Sürüş tekerleğinin parmağının torku, tarih, gün ve ay disklerini sürerken aktarma yayının üstesinden gelir.


Cronograph / Kronograf

Yanlış olsa da, daha çok kronometre olarak bilinen kronograf zaman dilimini ölçer. Temel bir kronografın bir başlat / durdur düğmesi ve bir sıfırlama düğmesi vardır. Çoğu kronograf, saniyeleri merkezi bir saniye ibresi kullanarak ölçerken, yalnızca zaman dilimleri (saniye) ibresi alt kadrandadır. Bölünmüş saniyelik bir kronograf, birlikte başlayan ancak bir yarış gibi farklı biten iki süreyi ölçer.

Kronograf genellikle bir sütun tekerleği ile kontrol edilir. Kolon tekerleğinin dış kısmında mandal dişleri ve üstte sütunlar bulunur. Mandal dişlerinin iki katı kadar sütun, sütun tekerleğinin kronograf için döner bir açma / kapama düğmesi olarak işlev görmesine izin verir. Basıldığında, saatin dış tarafındaki başlat / durdur düğmesi sütun tekerleğini bir koldan döndürerek kronografı başlatır veya durdurur.

Zenith - El Primero Chronomaster
Zenith – El Primero Chronomaster

Kronograf başlatıldığında, sütun tekerleği, hem dördüncü kronograf tekerleği hem de merkez kronograf tekerleği ile birleşmek üzere ara kronograf tekerleğini tutan bir kolu iter. Dördüncü kronograf tekerleği, kamaraya veya dördüncü tekerleğe tutturulur ve dakikada bir devir yapar. Dördüncü kronograf tekerleği orta kronograf tekerleğin orta kronograf tekerleğine sokmak, bu rotasyonu kadranın ortasındaki kronograf saniyesini tutan orta kronograf tekerleğine aktarır.

Dakikaları kaydetmek için, bir azaltıcı dişli sistemi kurulmalıdır. Merkez kronograf tekerleği, her dakika ortadaki dakika tekerleğinin bir dişini çeken bir parmak taşır. Orta dakika tekerleği, kadran üzerindeki kronograf dakikalarını taşıyan dakika tekerleğini çalıştırır.

Kronografı durdurmak için, başlat ve durdur düğmesine tekrar basılır. Bu kez sütun tekerleğini kapalı konuma döndürür. Kapalı konumda, orta kronograf tekerleği ayrılır. Ek olarak, bir fren kolu tüm hareketi hemen durdurmak için orta kronograf tekerleğine dokunur. Sıfırlama düğmesine basıldığında, kronograf saniye ibresi ve dakika ibresi derhal sıfıra dönmelidir. Bunu başarmak için, orta kronograf tekerleği ve dakika tekerleği koaksiyel olarak monte edilmiş kalp kameralarını taşır. Reset (Sıfırlama) düğmesi, sırayla kalp kameralarına doğru iten bir kolu iter. Kalp kameraları daha sonra tekerleklerini sıfıra döndürür.


Derinlik Alarmı

Bu fonksiyon özellikle dalış için özel olarak tasarlanmış saatler de bulunur. Dalgıç tarafından önceden belirlenen derinliğe ulaşıldığı zaman saat alarm çalarak veya titreyerek kullanıcısını uyarır.


Dual Time / İki Zamanlı

Sık seyahat edenler ve aileleri farklı bir zaman dilimi olan ülke de yaşayanlar için oldukça yararlı bir komplikasyondur. Bu özellik sayesinde hem yerel saati, hem de bir başka ülkenin saat dilimini ölçebilirsiniz. (Rolex GMT Master II gibi saatler de tek sefer de 3 farklı saati takip edebilirsiniz). Bu özellik ikinci bir kadran da, ekstra bir elde veya bir alt kadran da bulunur. İki zaman (Dual Time) ”dünya saati” olarak da adlandırılmaktadır.

Patek Philippe - Aquanaut
Patek Philippe – Aquanaut

İki zamanlı bir saatin, iki farklı zaman dilimindeki zamanı belirtmek için iki saatlik eli vardır. Bu komplikasyon, kullanıcının hızlı başvuru için “ev” zaman dilimi belirlemesini sağladığı için gezginler arasında popülerdir. İkinci saat ibresi bazen GMT veya UTC ibresi olarak da adlandırılır. İkinci saat ibresi genellikle standart 12 yerine 24 saati gösterir. Bu, kullanıcının yerel saat diliminden 12 saatten daha farklı bir zaman dilimine referans vermesini sağlar.

İkili zaman komplikasyonunun mekaniğini anlamak için önce hareketin nasıl çalıştığını anlamak gerekir. Hareket işleri, saat başı bir kez dönen merkez tekerlek mili tarafından tahrik edilen bir redüktör sistemidir. Bir saatin kadranı genellikle 60 dakika ve 12 saati gösterir. Top dişlisi merkez tekerleğine tutturulur ve dakika tekerleğini 1:3 oranında çalıştırır. Dakika tekerleği daha sonra saat tekerleğini 1:4 oranında çalıştırır. Bu iki oranın birleştirilmesi, saat ibresi için mükemmel şekilde çalışan 1:12 oranında sonuçlanır. Saat ibresi, istenildiği gibi saati belirtmek için saat tekerleğine takılır.

İkili bir saat, standart saatlerden ve dakikaların izlerinden iki şekilde farklıdır.

İlk olarak, ikinci saat ibresi 24 saati belirtmelidir. Bunu başarmak için, hareket işlerine iki ek tekerlek eklenir. Eksenel olarak monte edilen ikinci bir dakika tekeri, 1:8 oranında 24 saatlik bir tekerleği tahrik eder. Topun pinyonunun 1:3 oranının dakika tekerleği ile dakika tekerleğinin 1:8 oranının 24 saat tekerleğine birleştirilmesi, 24 saatlik el için mükemmel çalışan 1:24 oranına neden olur. Çift zamanlı saatteki ikinci fark, birincil saat ibresinin saat artışlarında bağımsız olarak ayarlanabilmesi gerektiğidir. Saat tekerleğinin, saat ibresinin uygun olduğu bir direği vardır. Bu direğin dış kenarında 12 dişli bir yıldız tekerlek bulunur. Bu dişler, saat tekerleğinde bir yay ile birleşir ve bu da bir saatin 12 artışıyla ayarlanmasını sağlar.


GMT Saati

İkili zamandan farklı olarak GMT saati, dünyanın uluslararası zaman standartı olarak kabul ettiği Greenwich Mean Time anlamına gelir. İkili zamana benzer şekilde GMT fonksiyonu temel olarak bulunur ve geceyi belirlemek için 24 saatlik bir modda okur. Modele bağlı olarak çerçevede ve kadranın dış çerçevesinde ikincil bir numara seti olarak bulunur.


Grand – Petite Sonnerie / Dakika – Saat Tekrarlayıcı

Bu güzel komplikasyon, zamanı zil sesleri ile ifade eder. Bu fonksiyon otomatik olarak büyükbaba saatleri yada şehir merkezlerinde bulunan büyük saatler gibi düşünülebilir. Bir Grand Sonnerie saat, çeyrek ve yarım saatlerde, Petite Sonnerie saat ise sadece saatlerde zil çalar.

Jaeger LeCoultre - Hybris Mechanica Grande Sonnerie
Jaeger LeCoultre – Hybris Mechanica Grande Sonnerie


Helyum Kaçış Valfi

Okyanusun derinliklerine dalmak için üretilen profesyonel dalgıç saatlerinin bir parçası olan helyum kaçış vanası, okyanusun aşırı derinliklerinde var olan basıncı serbest bırakmak için kullanılır. Bu vana sayesinde saat zarar görmez ve aşırı basınç nedeniyle saat camının patlamasının önüne geçilir.


Minute Repeater / Dakika Tekrarlayıcı

Grand veya Petite Sonnerie’nin aksine, bir dakika tekrarlayıcı saatler, düğmeye basıp ayarlayarak saat, çeyrek saat ve dakikalarda da çalar. Yani Dakika tekrarlayıcılar, talep edilen zamanı zil veya gong kullanarak sesli bir biçimde çalar.


Moon Phase / Ay Evreleri

Kadranın yüzünde bir pencerede gösterilen ay evresi işlevi, ayın dünyayı çevreleyen yörüngede tüm  oluşumlarını izleminizi olanak sağlar. Bu sayede gökyüzünde meydana gelen ayın değişimlerini ayın farklı evrelerini bileğinizden de takip edebilirsiniz.

Bilinen en eski komplikasyonlardan biri olan ay evresi, dünyadan gözlemlendiği gibi ayın güneşli kısmını gösterir. Bu komplikasyonun yaygın bir versiyonu, döner bir disk üzerinde kadrandaki yarım daire açıklığı ile gösterilen iki aydan oluşur. Açıklık, ay döngüsünün doğru fazının görünmesini sağlayan ay bölümünü gizler.

Ay, 29 gün, 12 saat, 44 dakika ve 2,8 saniyede ay döngüsünü tamamlar. Merkez tekerlek saatte bir dönüş yaptığından, bir saatten yaklaşık bir ay döngüsüne geçmek için bir dizi vites oranı (bir azaltma dişli hattı oluşturan) kullanılabilir.

Omega - Speedmaster Moonphase Chronograph
Omega – Speedmaster Moonphase Chronograph

Saat tekerleği, saat ve dakika ellerinin dönüşünü kontrol eden hareket çalışmalarının bir parçasıdır. Çoğu saat 12 saati gösterdiği için (24 saat yerine) 12 saatte bir döner. Saat tekerleği daha sonra ay diskini tahrik tekerleğini 1:2 oranında çalıştırır. Ay diski sürüş tekerleği, ay diskini hareket ettiren, eş eksenli olarak monte edilmiş tek dişli bir dişli olan bir parmağa sahiptir. Ay diskinde kadran tarafından gizlenmiş 59 çevre dişi vardır. Bu, günde bir kez ilerleyen bir ay diskiyle sonuçlanır. 59 bölü 2’ye eşittir 29.5, bu yüzden ay diskinde iki ay var.

Ay diskini sürüş tekerleğinin parmağıyla sürülmediğinde, ay diskinin hareket etmesini önlemek önemlidir. Bunu başarmak için, bir atlama yayı ay diskini yerinde tutar. Ay diski sürüş tekerleğinin parmağının torku, ay diskini sürerken atlama yayının üstesinden gelir. 29,5 gün yaklaşık bir ay döngüsüdür. Her 3 yılda bir, ayın evresi senkronizasyona geri dönmek için manuel olarak ayarlanmalıdır. Bazı üreticiler, bu doğruluğu binlerce yıla yükselten ay evresi komplikasyonunun daha karmaşık versiyonlarına sahiptir.


Perpetual Calender / Daimi Takvim

Saat dünyasının en karmaşık komplikasyonlarından birisi olan bu özellik, şubat ayı dahil olmak üzere ayların farklı uzunluklarını da dikkate alır ve 2100 yılına kadar doğru tarihi gösterir.

IWC - Da Vinci Perpetual Calendar Chronograph
IWC – Da Vinci Perpetual Calendar Chronograph

IWC Davinci modeli ise hiçbir ayar gerekmeden 2400 yılına kadar doğru tarihi gösterecek şekilde ayarlanmıştır. Bu özellik, günü, tarihi ve ayı gösterir ancak, ay ve yıl için ek işlevler gereklidir.


Power Reserve / Pil Güç Göstergesi

Mekanik saatler, kaynak olarak bilinen sarmal bir yay ile güçlendirilmiştir. Bu yay açıldığında, saatin çalışabileceği süre azalır. Bu kalan süre, güç rezervi, sarma göstergesi veya yukarı / aşağı göstergesi olarak adlandırılır. Kadranda, bir otomobilin yakıt göstergesine benzer şekilde güç rezervini görüntülemek için bir açıyla veya doğrusal bir göstergeden dönen bir gösterge belirir.

Güç rezervi komplikasyonunun basit bir şekli, diferansiyel bir vida kullanır. Diferansiyel vida, namluya paralel bir dişli mil üzerine vidalanan bir tekerlektir. Diferansiyel vidasının tepesinde, güç rezervi gösterge elini dişli milde yukarı ve aşağı hareket ederken yönlendirecek olan konik bir bölüm bulunur. Bu, konik bölüme dayanan bir parmakla bağlantı kullanılmasıyla gerçekleştirilir.

Saat çalışırken, namlu diferansiyel vidayı döndürerek dişli şafta inmesine neden olacaktır. Koniklik açısı, diferansiyel vidanın dönüş sayısı ile birlikte, güç rezervi gösterge elinin belirli bir açıyla hareket etmesine neden olur. Fıçılar genellikle artan tork yükünü barındıracak kalın dişlere sahiptir, ancak diferansiyel vidanın dişlerinin daima namlusun dişlerine tam olarak oturduğundan emin olunmalıdır.

Saat sarılırken, sarım işleri dişli şafta tutturulmuş bir tekerleği sarmaktadır. Dişli şaft döndürüldüğünde, diferansiyel vidası yükselir ve güç rezervi gösterge elini mevcut gücün artmasına yönlendirir. Güç rezervi komplikasyonunun diğer versiyonları episiklik ve diferansiyel bir sistemi içerir. Bu sistemlerin tümü bir açıdan ziyade doğrusal olarak gösterecek şekilde uyarlanabilir. İskeletlenmiş saatlerin artan popülaritesi ile bazı üreticiler, namlu ve namlu kapağının kesildiği “doğal” bir güç rezervi göstergesi ilan eder, böylece temel ve gevşeme durumu açıkça görülebilir.

Kuvars saatler de kullanılan bu komplikasyon da, ikinci el (Saniye) tipik olarak her saniye ilerlemek yerine, iki ile dört dakikalık aralıklarla atlayacaktır. Bu fonksiyon sayesinde saatinizin pili tam olarak bitmeden pil ömrünü anlayabilirsiniz.

Tachymeter / Takometre – Takograf

Bir kronografa ek olarak bulunan takometre, belirli bir sabit mesafe üzerindeki hızı ölçer. Takometre, zamana bağlı hızı belirlemek için kullanılan, saat kadranındaki bir ölçektir.


Tarih Penceresi

Takvim ailesinin bir diğer fonksiyonu olan tarih penceresi, tarihi tek sayı şeklinde gösteren bir penceredir. Tarih penceresi genellikle saatlerin kadranı üzerinde saat 3, 12, 5 ve 6 yerlerinde bulunur.


Tourbillon

1801 yılında icat edilen, saatlerin bilek duruşu ile ilgili olarak pozisyon değiştirdiğinde, saatlerdeki hataları ortadan kaldırmak için bir mekanizma olarak tasarlanmıştır. Bu sistem, bir denge parçasını ortada olacak şekilde, çıkış kısmının etrafını saran bir kafesten oluşur. Tourbillon, hareketin görünmesine olanak sağlayarak kadran üzerinde bir boşluk olarak bulunur.

Breguet - Classique Tourbillon Quantième Perpétuel 3797
Breguet – Classique Tourbillon Quantième Perpétuel 3797


World Timer / Dünya Saati

Bir dünya-zamanlayıcı, kullanıcının zaman dilimlerine karşılık gelen dünyadaki belli başlı şehirlerde zamanı göstermesini sağlar.

Vacheron Constantin - Traditionnelle World Time
Vacheron Constantin – Traditionnelle World Time

Yukarıda yazdığımız komplikasyonlar, saatler de en çok kullanılan ek özelliklerin başında gelir. Bazıları çok sık ve her seviye saatte bulunurken, bazıları ise sadece üst düzey saatlerde bulunur ve kullanıldığı saate ekstra değer kadar.

Her biri mühendislik harikası olan bu komplikasyonlar, saat dünyasının ne kadar ileri seviyede olduğunun birer kanıtı gibidir.


BENZER YAZILAR

1 Yorum

    Arda

    4, 8, 12….. 20, 24 şeklinde olan bölüm nedir ?
    Her hangi bir düğmeden ayarlanmıyor.

    9 Ocak 2021 Cevapla

Bir cevap yazın