Post Image

Saat Bilimi – Saatlerin İcadı ve Kısa Tarihi



Saat tarihi ve icadı insanlık tarihi kadar eskidir. İnsanlar zamanın geçişini gözlemlemek için her zaman çalışmıştır. Tarih öncesi insanlardan, günümüz teknolojisinin çılgınlığına kadar saat dünyası zamanı ölçmek için kullanılan çok sayıda farklı cihaz gördü. Güneş saati ve su saatleri, mekanik saatin 1200’lü yılların sonlarında icat edilmeden önceki, en yaygın zamanı kontrol etme yöntemleri arasındaydı.


13. ve 16. Yüzyıllar Saat Dünyası

İlk mekanik saat 1275 yılında İngiltere’de icat edildi. Çalışan en eski saat, 1386 yılında tamamlanmıştır ve şuan hala Salisbury Katedralinde bulunmaktadır. Bu saatin bir kadranı yoktur, zamanı saat başı çarparak söyler.

Salisbury Katedrali Saati
Salisbury Katedrali Saati

1300’lerin başında, İtalya’da üç adet mekanik saat inşa edildi. Bunlardan biri astronomik saatti, ikincisi her zaman zil çalan bir saati ve üçüncüsü ayları ve günleri takip ediyordu. Yıllar geçtikçe, o zamanki saat yapımcıları olan demirciler, malikane ve kasabalardan duyulacak kadar yüksek sesli zillere sahip saatler yapmaya devam ettiler.

16. yüzyılda, daha önce saat yapımında kullanılan demir yerine, prinç, bronz ve gümüş kullanılmaya başlandı. 1540 yılına geldiğimizde ise İsviçre saat endüstrisi doğdu. Bunun nedeni reformcu John Calvin o dönemde isanları takı kullanmaktan men etmişti. Bu yüzden, dönemim kuyumcuları geçimini sağlamak için başka bir zanaat öğrenmek zorunda kaldılar ve İsviçre saatçiliği doğdu. 1574 yılında, bilinen ilk cep saati ön ve arka yüzlerinde dini tasvirler ile bronzdan üretilmiştir.


17.ve 19. Yüzyıllar Saat Dünyası

Sarkaç İcadı

Sarkaçlı saat 1656 yılında Christian Huygens tarafından icat edilmiş ve patentlendirilmiştir ancak ilk kez 1602 yılında Galileo tarafından çalıştırılmıştır. Sarkaçlı saatlerden önce mekanik saatler günde 15 dakikalık sapma hassasiyetine sahipken, sarkaç zaman içinde bu hata payını 15 saniyeye kadar indirmiştir. Daha sonra sarkaç hareketinin yerçekimi kuvvetini ölçtüğü tespit edildi.

Isaac Newton dahil bir çok bilim adamı sarkaç ile çalışmalar yapmış ve hareketin gücü dünyanın şeklini doğru ölçmelerine yardımcı olmuştur. Sarkaç yıllar boyunca sadece bilimsel amaçlar için kullanılmamış, aynı zamanda en doğru zamanı ölçmek ve korumak için de mükemmelleştirilmiştir.


Cep Saati

Cep saatleri ilk olarak 16. yüzyılın sonlarına doğru üretilmeye başlanmıştır. O dönemlerde üretilen cep saatleri dakikaları değil sadece sadece saatleri gösteriyordu. Dakikaları gösteren eller 10 yıl sonra ortaya çıktı ancak, ilk zamanları çok pratik ve kullanışlı olmadı. Cep saati kolye zaman parçalarının yerini aldı. Uzmanlara göre bu değişiklik, İngiltere’de II. Charles’in saatini yelek cebinde kullanmaya başladıktan sonra gerçekleştiği yönünde.

İlk Cep Saatleri
İlk Cep Saatleri

Saatin bir kolye parçası içinde korunması yerine cepte taşınmaya başlaması nedeniyle saatin kenarlarının elbiselere zarar vermesini önlemek için cep saatlerinin şekli düzleştirildi ve kenarları kıvrıldı. Göstergelerinin zarar görmemesi için ise kadran 1610 yılında cam ile kaplandı.


Artan Saat Sahipliği

1700’lerde saat sahibi olan insanların sayısı hızla artıyordu. Saat üreticileri, dekoratif masa saatlerinden cep saatlerine kadar tüm şekil ve boyutlarda saat üretiyorlardı. Bu yaygınlaşma  sonucunda saat teknolojisi daha fazla gelişim yaşadı. 1715 yılında ortaya çıkan çıkıntı kaçağı saatlere çok büyük hassasiyet getirdi. 1770 yılında ise ilk kez kendi kendine sarmalı mekanizma Abraham-Louis Perrelet tarafından icat edildi. Aynı tarihte, Jean-Antoine Lepine, saat yapımcılarının daha ince saatler üretebilmesine olanak sağlayan Lepine hareketini geliştirdi.


Seri Üretim Saatler

19. yüzyılda teknolojideki gelişmelerle beraber üreticiler alet ve makineleri kopyalamak için kendi sistemlerini geliştirmeyi başardılar. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde, Massachusetts ve Connecticut’ta seri üretim başladı. Daha ucuz malzemelerin kullanıldığı bu seri üretim saatlerin fiyatları uygun olduğu için sıradan insanların da cep saati sahibi olmasına olanak sağladı. Seri üretim, cep saatlerinin kullanım şeklini de değişdirdi. O tarihe kadar cep saatleri anahtar yardımı ile sarılıp kuruluyorken 1860 yılından itibaren, anahtarsız sarım ile değiştirildi. Bu sayede artık cep saatleri kurma kolunu döndürerek kurulabiliyordu, bu çok konforlu bir değişim oldu.


İlk Kol Saatleri

İlk kol saati, 1812 yılında Napoli Kraliçesi için üretilmişti. Ancak kol saatlerin ilk ortaya çıkış tarihi 1570’li yıllara kadar dayansa da, o zamanlar kol saati olarak tanımlanmamıştı. Kol saatleri ilk dönemlerinde temel olarak kadınlar için üretiliyordu ve bilezik yada sadece bir aksesuar olarak adlandırılıyordu. O dönem kol saatlerinin üretildiği materyaller daha yumuşak olduğu darbelerden ciddi etkilendiği için üretimler erkekler için değil kadınlar için yapılıyordu. Erkeklerin cep saati kullanmaları daha uygun oluyordu. Daha sonraları askerlik yapan erkekler için kol saatleri bir zorunluluk haline geldi. 1880’de Girard Perregaux‘tan Constant Girard, Alman Deniz Kuvvetleri için iki bin kol saati üretti.

Cartier Santos - 1904
Cartier Santos – 1904

Brezilya’lı havacı Alberto Santos-Dumant, uçuşlarını zamanlamak ve uçağın kontrolünü iki elinde tutmasını sağlayacak bir saat arayışı içine girdi. Ona yakın arkadaşı olan Louis Cartier yardımcı oldu ve bugün tarihin en ikonik saat modellerinden biri olan Cartier Santos kol saatini geliştirdi.


I. Dünya Savaşı

Birinci dünya savaşı sırasında kol saatleri, en önemli ekipmanlardan biri haline gelmişti. Askerler cep saatlerini kullanmak için taşıdıkları tüm ekipmanları bırakmaları gerekiyordu. Ellerini ve kollarını daha rahat kullanmalarını sağlamak için ”hendek saatleri” adı verilen kol saatleri kullanıldı. Bu kol saatleri cep saati hareketleri ile üretildi ve bazı markalar tepe düğmesini 12 yönüne koyarken bazıları saat 3 yönüne yerleştirdi. Bu saatlere deri kayışlar bağlandı ve askerlerin bileklerine sarıldı. Bu sayede saldırıların doğru koordinasyonunun doğru zamanda yapılması sağlandı. Kol saatleri savaş döneminde tüm subayların en önemli şeyi oldu. Subaylar, ordu tarafından tedarike edilen saatler yerine bireysel olarak parlak ve kırılmaz kristalleri olan saatler kullanıyorlardı. I. Dünya Savaşı kol saatlerinin yaygınlaşması ve popülerleşmesinde çok önemli bir rol oynamıştır.


Saat Dünyasında Modern Gelişmeler

Kronometre, 1770’li yıllarda icat edilmiş ve kullanılmaya başlanmış olsa da, resmi olarak 1930 yılında Breitling tarafından patentlenmiştir.

Monopusher Sprint – 1930’lar

1950’lerde ilk elektrikli saatler üretildi. Göstergeler mekanik sistem ile hareket ediyordu ancak, denge tekerleği, bir elektrik akımı geçirildiğinde manyetik bir alan üreten, metalik çekirdeğin etrafına sarılmış ince bir tel olan solenoid tarafından çalışıyordu. Bu elektrikli saatler, 1969 yılında piyasaya sürülen kuvars saatinin geliştirilmesini sağladı. Kuvars saat ile, mekanik saatlerde bulunan tüm hareket parçaları tek bir plaka üzerinde toplandı ve bir batarya ile çalıştırıldı. Bu, kuvars saatlerin darbeye karşı daha dayanıklı olmasını sağladı ve temizleme ya da yağlama yapılmadan çok daha hassas ve doğru zamanı göstermesini sağladı. Kuvars saatler düşük maliyeti sayesinde bugün çok fazla kişinin tercih ettiği teknoloji konumundadır.

Seiko Quartz Saat
Seiko Quartz Saat

Kuvars dışı mekanik saatler günümüzde genellikle lüks İsviçre saat markaları tarafından üretilmektedir. Birçoğu fabrikasyon değildir ve elle üretilir. Kadranından, en küçük vidalara kadar elle cilalanmış yüzeyleri vardır. Bu saatlerin üretimi, pek çok insan için bir sanattır ve buna paralel olarak da bu saatlerin fiyatları çok çok yüksektir. O yüzden sadece bir kol saati olarak değil bir yatırım aracı veya sonraki nesillere bırakılacak miras olarak da tercih edilmektedirler.


Saatlerin Geleceği

Gümüş, paslanmaz çelik ve altın, eski zamanlardan beri saatlerin ortak malzemelerindendir. Şirketler daha sonra titanyum, karbon fiber, silikon ve seramik gibi daha ileri teknoloji malzemeler kullanarak da deneyler yaptılar saatler ürettiler. Bu malzemelerin bazıları sadece saat kasasında değil, mekanizma ve bileziklerde de kullanılmaktadır.

Apple Watch
Apple Watch

Saatler her zaman teknoloji ve yeni buluşlarla paralel olarak gelişmiştir. Bazen horoloji dünyası teknolojiye yön verirken, bazen farklı bir alanda geliştirilen teknoloji, saat endüstrisinde kullanılmıştır. Son zamanlarda, bilgisayar ve cep telefonu endüstrisinde gelişen teknoloji ile şirketler “Akıllı Saat (Smart Watch)” üretmeye başladı. Yazılım şirketleri, sürekli araştırmalar yaparak mikro teknolojinin geliştirilmesine çok zaman harcıyor ve bu girişimler sayesinde akıllı saatler sadece saat şirketleri için değil, genel anlamda teknolojinin ilerlediği bir alan yaratıyor. Örneğin Apple markası, Apple Watch serisini piyasaya çıkardı. Bu akıllı saat teknolojisine ayak uydurmak için, bugün birçok lüks saat markası, kendi akıllı saatlerini üretmeye başladı. IWC, TAG Heuer, Montblanc, Frederique Constant, Alpina, Mondaine ve Movadi gibi markalar kendi akıllı saatlerini piyasaya çıkardı.

Mekanik saatler bir zamanlar kuvars saatlerin piyasaya çıkması ile çok zor zamanlar yaşamış ve neredeyse büyük bir sektör yok olma derecesine gelmişti. Neyse ki böyle bir şey olmadı ve sektör tekrar canlandırıldı. Artık mekanik saatler, yeni teknolojik gelişmelere dayanabilecek, yeni teknolojilerde dahi sorun yaşamayacak kadar sağlam. Bunun nedeni, mekanik saatlerin imalatı, kullanılan materyal ve insanları çeken, cezbeden kaliteye ve güzelliğe sahip olmasıdır. Bugün görülen yeni teknolojiler, saat dünyasının hayal gücüne katkı yapacak ve saat yapımcılığının ileride öngürelemeyecek şekilde yeni yollar keşfetmesine olacak sağlayacaktır.


Bir cevap yazın